เปิดปริศนา "กลิ่นหนังสือเก่า" มนต์เสน่ห์ของกาลเวลาที่มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์

ไขคำตอบทางวิทยาศาสตร์! กลิ่นวานิลาจากหนังสือเก่าเกิดจากอะไร บอกอายุหนังสือได้จริงหรือ?

เคยไหม? เวลาเดินเข้าไปในห้องสมุดเก่าหรือร้านหนังสือมือสอง แล้วได้กลิ่นหอมหวานจางๆ ที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย หลายคนบอกว่ามันเหมือนกลิ่นวานิลาผสมอัลมอนด์ หรือกลิ่นน้ำตาลไหม้จางๆ ความหอมนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือ "เสียงกระซิบจากกาลเวลา" ที่อธิบายได้ด้วยวิทยาศาสตร์

"ลิกนิน" จุดเริ่มต้นของกลิ่นแห่งความทรงจำ

กระดาษทำมาจากไม้ ซึ่งมีส่วนประกอบของ ลิกนิน (Lignin) เมื่อเวลาผ่านไป ลิกนินจะทำปฏิกิริยากับออกซิเจนจนสลายตัว และปล่อยสารระเหยที่ชื่อว่า "วานิลลิน" (Vanillin) ออกมา ซึ่งเป็นสารตัวเดียวกับที่ให้กลิ่นในฝักวานิลานั่นเอง!

กลิ่นที่บอกสภาพของหนังสือ

เมื่อกระดาษเก่าสลายตัว มันจะสร้างสารเคมีหลายชนิดที่มีกลิ่นเฉพาะตัว:

• Vanillin: สารตัวเดียวกับที่พบในฝักวานิลา ซึ่งให้กลิ่นหอมหวาน

• Benzaldehyde: ให้กลิ่นคล้ายอัลมอนด์

• Ethylbenzene & Toluene: ให้กลิ่นหอมหวานแบบจางๆ

• Furfurals: ให้กลิ่นคล้ายขนมปังปิ้งหรือน้ำตาลไหม้

ทำไมหนังสือรุ่นใหม่ถึง "ไม่หอม" เท่า?

เพราะกระบวนการผลิตกระดาษในปัจจุบันมีการกำจัดลิกนินออกไปเพื่อไม่ให้กระดาษเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเร็วเหมือนหนังสือพิมพ์ ผลที่ได้คือกระดาษขาวนานขึ้น แต่กลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์ก็จางหายไปด้วย

กลิ่นหนังสือบอกอายุได้!

นักวิทยาศาสตร์สามารถใช้ "การดมกลิ่น" หรือการวิเคราะห์สารระเหยเหล่านี้เพื่อประเมินอายุและสภาพความเสื่อมโทรมของหนังสือโบราณได้โดยไม่ต้องทำลายตัวกระดาษเลยครับ

• กระดาษสมัยใหม่: มักจะไม่มีกลิ่นนี้ เพราะกระบวนการผลิตปัจจุบันมีการกำจัดลิกนินออกไปเพื่อป้องกันไม่ให้กระดาษเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและกรอบหักง่าย

• กระดาษหนังสือพิมพ์: มีลิกนินสูงมาก นั่นคือเหตุผลว่าทำไมหนังสือพิมพ์เก่าถึงเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเร็วและมีกลิ่นแรงกว่าหนังสือปกแข็งราคาแพง

สรุปคือ: ยิ่งหนังสือเก่า กระดาษยิ่งสลายตัว กลิ่นวานิลาก็ยิ่งชัดเจนขึ้นนั่นเอง